21 stycznia 2009 r. w Muzeum Zamojskim w Zamościu dokonano otwarcia wystawy: "Naznaczeni. Mieszkańcy wsi polskiej na robotach przymusowych III Rzeszy", przygotowanej wspólnie przez Fundację "Polsko -- Niemieckie Pojednanie" oraz Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.

W uroczystości udział wzięli m.in.: władze miasta (Prezydent Zamościa, pan Marcin Zamoyski, Wiceprezydent Zamościa, pani Iwona Stopczyńska) oraz województwa (Wojewoda Lubelski, pani Genowefa Tokarska), liczni przedstawiciele mediów, przedstawiciele związków i organizacji ofiar oraz świadkowie historii.

*Dlaczego w Zamościu?*
- Zamojszczyzna i cały obszar dystryktu lubelskiego zajmował szczególne miejsce w planach hitlerowskich -- w 1940 roku miał dostarczyć Rzeszy 185 tys. przymusowych robotników. (na szczęście tej ogromnej liczby ludzi nie udało się hitlerowcom wywieźć nie tylko w tym roku, ale nawet do końca okupacji);
- silnie rozwinięty na Lubelszczyźnie ruch oporu paraliżował skutecznie akcję werbunkową okupanta - akcje zbrojne oddziałów partyzanckich oraz opór ludności były podstawowymi czynnikami, które uniemożliwiały deportowanie do Rzeszy większej liczby ludności polskiej z dystryktu lubelskiego
- w wyniku akcji pacyfikacyjno-wysiedleńczych i antypartyzanckich na Zamojszczyźnie i Lubelszczyźnie, przeprowadzanych na wielka skalę zwłaszcza w latach 1943-1944, deportowano na przymusowe roboty do Rzeszy największą liczbę ludności.
- w sumie od początku okupacji do lipca 1944 r. okupant niemiecki wywiózł na przymusowe roboty do Rzeszy z dystryktu lubelskiego 135 563 osoby.
- akcja wysiedleńczo-osadnicza na Zamojszczyźnie rozpoczęta w nocy z 27 na 28 listopada 1942 roku wysiedleniem Skierbieszowa i sąsiednich wsi w powiecie zamojskim stanowi najbardziej tragiczny epizod zbrodniczej działalności hitlerowców, nie mający precedensu w całej okupowanej Europie (z wyjątkiem rozwiązania kwestii żydowskiej i Romów). Dramat ludności Zamojszczyzny wiązał się z realizacją hitlerowskiego Generalnego Planu Wschodniego. Akcją wysiedleńczo-kolonizacyjną objęto ponad 110 tys. Polaków, w tym około 30 tys. dzieci.

*Dlaczego wystawę poświęcamy mieszkańcom wsi polskiej?*
- wśród około 3 mln Polaków wywiezionych na roboty przymusowe do III rzeszy ludność wiejska stanowiła 75-80%. Wieś polska była podstawowa baza, z której Niemcy czerpali siłę roboczą. Tylko na terenie kraju przez obozy koncentracyjne i obozy pracy przeszło w latach II wojny ponad 100 tys. polskich chłopów. Terror okupanta spotkał się ze zdecydowanym oporem, mieszkańców wsi polskiej. Armia Krajowa i Bataliony Chłopskie udaremniły wiele akcji okupanta (np. zapoczątkowaną kolonizację Zamojszczyzny).

*Miejsce Wystawy -- Muzeum Zamojskie w Zamościu*
Nieprzypadkowe jest również miejsce prezentacji naszej wystawy -- Muzeum Zamojskie w Zamościu. Jest to placówka, której kierownictwo i pracownicy realizują wiele projektów służących zachowaniu pamięci o ofiarach II wojny światowej (W 2007 r. FPNP prezentowała tam inna wystawę Zachować Pamięć). W Archiwum tego Muzeum pracownicy FPNP przeprowadzali również niezbędne kwerendy, aby pozyskać materiały dokumentalne i ikonograficzne do stworzenia tej wystawy.

Wystawę można oglądać w Muzeum Zamojskim w Zamościu, ul. Ormiańska 24 do końca marca 2009 r.

Galeria zdjęć: